Big Ben, het baken van Londen, staat sinds 21 augustus 2017 voor 4 jaar in de steigers staan. De iconische klokken zullen tijdens deze renovatie tijdelijk stilvallen. Dus wat is er gepland en wat zal dit betekenen voor je volgende bezoek aan Londen?

Big Ben

Sinds 21 augustus 2017 slaat de Big Ben in Londen voor vier jaar lang niet meer elk uur. De karakteristieke klokkentoren wordt gerenoveerd, omdat het mechanisme in de klok op veel plekken gebarsten en verroest is. Als de renovatie van de Big Ben nu niet gebeurt kan de schade onherstelbaar worden.

Wat zou Londen zijn zonder de Big Ben? De 96-meter hoge, neogotische klokkentoren is al meer dan 150 jaar bepalend voor het karakter van het Londense stadsgezicht. De klokken – die elk uur van de dag te horen zijn – zijn inmiddels een essentieel onderdeel van het dagelijks leven van de Londenaren geworden en de klokken lokken toeristen van over de hele wereld naar de stad. Als je ooit naar de Britse hoofdstad bent geweest voor een stedentrip naar Londen dan heb je ze hoogstwaarschijnlijk minstens eenmalig gezien en is de kans groot dat je even bent gestopt voor een foto als souvenir. Helaas zal dit laatste niet meer zo makkelijk gaan, omdat de de Big Ben (tijdelijk en gedeeltelijk) beroofd is van zijn typische charme door lelijke steigers, en die zullen er voor 4 jaar blijven staan! Op 21 augustus 2017, om 12.00 Engelse tijd (13.00 Nederlandse tijd), sloeg de klok voor het laatst volgens het normale schema. Sindsdien slaat de klok enkel nog tijdens speciale evenementen, zoals met Oud en Nieuw; zonde!

Hieronder vertel ik je alle informatie (en grappige feitjes en weetjes) over de Big Ben in Londen. Van de geschiedenis van de Big Ben, tot welke melodie de klok speelt, tot of het mogelijk is de toren te bezoeken en van binnen te bewonderen. Daarnaast leg ik je wat meer uit over de renovatie van de Big Ben, de bouwwerkzaamheden die nodig zijn en hoe lang dit (waarschijnlijk) gaat duren.

Big Ben

Big Ben en de bouwwerkzaamheden – alles wat je moet weten

Geschiedenis van de Big Ben

De Big Ben is al sinds jaar en dag een symbool voor de Britse hoofdstad Londen. Wie aan de andere kant van de Theems rivier staat, ziet voor zich het imposante Palace of Westminster – ook wel de Houses of Parliament genoemd – met aan de uiterste rechterzijde de klokkentoren die we allemaal liefkozend kennen als de Big Ben. Wat misschien niet iedereen beseft is dat de toren in feite slechts een onderdeel is van het gehele Palace of Westminster. De geschiedenis van de Big Ben begint dan ook eerder dan bij de toren; het begint bij het paleis.

De oudste overblijfselen van het huidige paleis zijn rond 1050 gebouwd door Koning Edward the Confessor (Nederlands: Eduard de Belijder), waarna dit het officiële paleis van de Engelse koningen werd. In 1265 kwam het Engelse parlement voor het eerst samen in hetzelfde gebouw. Sindsdien bevindt zich in het paleis de vergaderzaal voor het parlement; een functie die het paleis tot op heden behouden heeft. De Engelse monarchen hebben na vijf eeuwen huisvesting in Palace of Westminster enkele andere onderkomens gezocht, beginnende met Koning Hendrik VIII in 1512, wie na een brand naar een ander paleis moest verhuizen. De daaropvolgende koningen volgenden zijn voorbeeld en de monarchen woonden in verschillende paleizen, totdat koningin Victoria in 1837 in Buckingham Palace ging wonen. Dit is het paleis wat wij nu allemaal kennen als het huis van de Britse koningin. Het Palace of Westminster bleef echter officieel nog altijd, tot op de dag van vandaag, een paleis.

Wat feitjes op een rijtje:

  • Adres: Westminster, Londen SW1A 0AA, Verenigd Koninkrijk
  • Telefoonnummer: +44 20 7219 4272
  • Hoogte van de toren: 96 meter
  • Jaren in de maak: 1840 – 1870
  • Bouwstijl toren: Neogotiek
  • Installatie klok: 31 mei 1859
  • Gewicht: 13,5 ton
  • Type klok: Zowel slag- als luidklok
  • Melodie klokken: Westminsterslag
  • Hoofdarchitect paleis: Charles Barry
  • Architect toren en klok: Augustus Pugin

In 1834 woedde er een hevige brand die vrijwel het gehele paleis in as legde. Charles Barry werd aangesteld als de hoofdarchitect voor het nieuwe paleis. In zijn ontwerp voegde hij ditmaal ook een klokkentoren toe: de nu zo beroemde Big Ben. Het werk aan de klokkentoren werd uiteindelijk na velen jaren afgerond toen op 31 mei 1859 de grote klok – die maar liefst 13,5 ton weegt – op 62 meter hoogte in de toren geïnstalleerd werd. Big Ben klonk voor het eerst in juli 1859 en heeft dit sindsdien haast onophoudelijk volgehouden. In de lange geschiedenis van de klok zijn er slechts enkele momenten geweest waarop de klok niet te horen was, waarvan de modernisatie dit jaar er een zal zijn. Zelfs tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft de klok geen één slag gemist!

Waarom moet de Big Ben gerenoveerd worden?

Het Britse parlement had een tijd terug bekend gemaakt dat renovatiewerkzaamheden al lang nodig zijn. De laatste uitvoerige werkzaamheden waren meer dan 30 jaar terug. Aangezien het onderhoud zeer prijzig is, en omdat het van belang is om ongemak voor burgers en toeristen zoveel mogelijk te beperken, worden er enkel werkzaamheden verricht als het echt niet anders kan. Helaas is er momenteel geen discussie over mogelijk. Als er nu geen renovaties plaatsvinden bestaat er het risico dat de klok het volledig zal begeven. Daarnaast zitten er scheuren in het metselwerk en is er waterschade waar dringend iets aan gedaan moet worden.

De renovatie van de Big Ben: welke bouwwerkzaamheden zullen er uitgevoerd worden?

Er zijn veel problemen met de toren, vandaar dat de renovatie aan de Big Ben ook zo lang gaat duren. Het zijn niet alleen de klok en de façade van kalksteen die gerepareerd moeten worden; het glas van de klok moet vervangen worden en de corrosie aan het gietijzeren dak moet gerepareerd worden. Tegelijkertijd moet het gebouw een “update” krijgen om te voldoen aan moderne gezondheids-, veiligheids-, en brandpreventiewetgeving. Hiervoor wordt een lift geïnstalleerd die werkzaamheden in de toekomst moet vergemakkelijken. Vooralsnog moesten bezoekers altijd de 334 treden naar de top beklimmen. De lift zal er voor zorgen dat lichamelijk gehandicapte mensen makkelijker de toren in kunnen. Daarnaast zal de buitenkant van Big Ben een beetje aangepast worden tijdens de renovatie. De wijzer zal LED verlichting krijgen, welke in verschillende kleuren verlicht kan worden voor belangrijke aangelegenheden en feesten. Daarnaast wordt het opnieuw geschilderd volgens de originele groen-gouden kleuren. De zwart-goud combinatie werd pas tijdens de laatste renovaties in de jaren 80 geïntroduceerd. De totale kosten van al dit werk zullen rond de £29 miljoen komen te liggen.

Wat zal de impact van de renovatie zijn op het toerisme?

We zullen het iconische geluid van de klokken voor een onbepaalde tijd niet kunnen horen, omdat de stellage waar de klokken in hangen ook vervangen en vernieuwd moeten worden. Het is nog steeds niet duidelijk of de klokken na dit deel van de renovaties al weer kunnen luiden. Het geluid zou namelijk zeer slecht zijn voor het gehoor van de bouwvakkers die dan nog in het gebouw aan het werk zullen zijn. De klok zal overigens wel te horen zijn met speciale gelegenheden, zoals Oud en Nieuw. Londenaren hebben al geklaagd over het toekomstige gemis van de gong, wat ook live afgespeeld wordt op BBC Radio via een microfoon die ze vastgemaakt hebben aan de klok. Anderzijds zullen toeristen waarschijnlijk nauwelijks merken dat het geluid er niet is.

Het ergste van alles is dat het karakteristieke gebouw helemaal in de steigers zal staan, hetgeen nodig is voor de bouwwerkzaamheden aan de Big Ben. Hierdoor zal het onmogelijk zijn om die perfecte souvenirfoto te maken! Een klein pluspuntje is dat 1 van de 4 kanten altijd vrij van steigers gelaten zal worden en dat de steigers geleidelijk naar beneden gehaald zullen worden gedurende de jaren.

Oké, breng me erheen! Waar ligt de Big Ben en hoe kom je er?

Je vindt de Big Ben aan de oevers van de rivier de Theems in hartje Londen. Bij een bezoekje aan de stad is de toren eigenlijk haast niet te missen, gezien alle bordjes die erheen wijzen en de hordes toeristen die erheen reizen. Het adres van de Big Ben is Westminster, Londen SW1A 0AA. De toren bevindt zich aan de rechterkant van het Palace of Westminster en vlakbij de London Eye (dat grote reuzenrad). Ik kan je dan ook aanraden om als je er bent een rondje in de London Eye maakt voor een prachtig uitzicht over het paleis en de Big Ben!

De gemakkelijkste manier om de klokkentoren te bereiken is, zoals met de meeste dingen in Londen, door middel van de Tube. De Tube is de naam voor het ondergrondse metrosysteem van Londen. Westminster heeft een eigen station, wat zich aan de zilveren Jubilee Line, de groene District Line, en de gele Circle Line bevindt. Zodra je het station uitloopt sta je pal naast de Big Ben. Vanaf hier kun je meteen mooie foto’s maken van dit iconische Britse bouwwerk! Wil je de Big Ben bezoeken en er echt in gaan? Dan moet ik je helaas teleurstellen, want dit zal niet gaan.. Waarom niet?

Big Ben

Veelgestelde vragen

Hieronder beantwoord ik de frequently asked questions (FAQ), oftewel de veelgestelde vragen over de Big Ben. Daarnaast heb ik nog een paar leuke extra feitjes en informatie voor je verzameld. Hopelijk beantwoord het alle vragen die je eventueel hebt over de Big Ben, die iconische toren in Londen!

Kan ik de Big Ben bezoeken?

De Big Ben bezoeken willen we allemaal wel, maar helaas zal dit niet gaan. Momenteel kan niemand de toren in, omdat men bezig is met de renovaties, maar ook daarvoor was het niet mogelijk voor toeristen om de toren te betreden. Alleen als je een inwoner bent van het Verenigd Koninkrijk kun je, mits je ver van te voren boekt via een schriftelijke aanvraag aan het parlement, een rondleiding in de toren krijgen. Als non-Britten moeten wij het helaas dus doen met de uiterlijke pracht van het gebouw. Gelukkig is de toren zo imposant dat enkel de buitenkant zeker een bezoekje waard is!

Waarom heet de toren nou eigenlijk “Big Ben”?

De naam “Big Ben” heb ik in dit artikel eigenlijk fout gebruikt door er de hele toren mee te bedoelen. Het is inmiddels compleet gebruikelijk om dit zo te zeggen in Londen (en de rest van de wereld), maar oorspronkelijk was het slechts de bijnaam van de zwaarste van de vijf klokken. De officiële naam van de toren, Elizabeth Tower, is veel minder bekend dan Big Ben. Daarnaast was ook die naam oorspronkelijk anders. Het bouwwerk werd na installatie in 1859 namelijk gewoonweg de Clock Tower (Engels voor “klokkentoren”) genoemd. Om het trouwens nog net een stapje verwarrender te maken stond de toren bij veel mensen ook nog bekend als de St. Stephen’s Tower… Iets te veel namen voor je? Laat me kort uitleggen welke namen de Elizabeth Tower allemaal heeft gehad.

  • Naam 1: Clock Tower

De originele en ook meest voor de hand liggende naam. Het is een toren met een klok erin, laten we het ook zo noemen! 😉

  • Naam 2: St Stephen’s Tower

Deze naam is iets ingewikkelder… De House of Commons (het Britse equivalent van de Tweede Kamer in Nederland) vergaderde toentertijd in St Stephen’s Hall, gevestigd in het paleis. Journalisten ten tijde van koningin Victoria – in de zogeheten Victoriaanse tijd – noemden al het nieuws wat gerelateerd was aan het House of Commons gemakshalve “news from St Stephen’s” en de klokkentoren werd vervolgens door journalisten vaak St Stephen’s Tower genoemd. In de loop der jaren werd deze naam steeds minder gebruikelijk; vandaag de dag wordt deze niet meer gebruikt.

  • Naam 3: Elizabeth Tower

De officiële naam was dus nog steeds de Clock Tower, ondanks de naam die sommige journalisten eraan gaven. Dit is altijd de officiële naam gebleven, tot vrij recentelijk. Op 12 september 2012 werd de toren omgedoopt tot de Elizabeth Tower, ter ere van het diamanten regeringsjubileum van koningin Elizabeth II. Het was in dit jaar zestig jaar geleden dat zij gekroond werd tot vorstin van het Verenigd Koninkrijk. De enige andere Britse monarch wie een zestig jarig jubileum had mogen vieren was koningin Victoria, naar wie ter ere van het jubileum de grote westelijke toren van het paleis vernoemd was. Men vond het dan ook niet meer dan logisch om Elizabeth eenzelfde eer te bewijzen. Tot op heden is de Elizabeth Tower de officiële naam van de toren.

  • Naam 4: Big Ben

Vrijwel iedereen noemt het hele bouwwerk Big Ben, maar dit is eigenlijk dus niet waar. Big Ben is enkel de (bij)naam van de grootste klok in de klokkentoren; die 13,5 ton wegende kolos. Nu vraag je je af; waarom heet de Big Ben dan Big Ben? Dit is een verwijzing naar Sir Benjamin Hall, de First Commissioner for Works; degene die de leiding had over de installatie van de grote klok in de toren. Diens naam staat ook gegraveerd in de klok. Dit is, echter, de meest gangbare verklaring. Een andere theorie stelt namelijk dat de klok eigenlijk vernoemd is naar Ben Caunt, een zwaargewicht kampioen boksen. Deze erg grote bokser had namelijk zelf de bijnaam Big Ben, en sommige mensen stellen daarom dat de toren ook naar hem vernoemd was.

Big Ben

Waar wordt de Big Ben voor gebruikt?

Wat veel mensen niet weten, of althans zich niet helemaal beseffen, is dat de Big Ben geen op zichzelf staand gebouw is, maar dat het dus onderdeel is van het Westminster Palace. De Elizabeth Tower bevindt zich aan de noordelijke zijde van het Westminster Palace en zou toegevoegd zijn als blijk van de religieuze macht, te samen met de politieke macht en de koning, samen verenigd in één gebouw; het Westminster Palace. De toren zelf heeft verder eigenlijk geen echte functie, en als toerist kun je bijvoorbeeld ook niet in de Big Ben gaan voor een rondleiding; enkel Engelsen mogen dat!

Hoeveel treden heeft de Big Ben?

Dat ligt eraan tot waar je rekent. Om tot aan de klokkentoren te komen moet je 334 traptreden beklimmen. Wil je echter helemaal tot de top gaan (tot de lantaarn bovenop, the Ayrton Light) dan moet je in het totaal 399 treden naar boven lopen; een flinke klim!

Het geluid van de Big Ben; welke melodie is dat en wanneer slaat de klok?

Het geluid van de Big Ben – de melodie die je vanuit de Big Ben hoort komen – heet de Westminsterslag. Deze melodie is een zogeheten wekkering (ook wel voorslag genaamd): het is het deuntje wat je hoort voordat de Big Ben het uur slaat. De melodie die je hoort komt ook eigenlijk niet van Big Ben (daarmee bedoel ik de grote klok) zelf, maar van een stel kleine klokken bij de Big Ben. Dezen spelen de viertonige melodie van de Westminsterslag, daarna slaat Big Ben zelf het aantal uren. Hoe dit melodietje klinkt? Bekijk hieronder de klokken aan het werk. Bevalt het melodietje je wel? Dan kun je het hier downloaden als mp3 bestandje. Ringtone ideetje?

Wanneer slaat de klok nou precies? De Big Ben zelf slaat elk uur, om het aantal uren van de dag aan te geven. De overige, kleine klokken klinken elk kwartier. De Big Ben wijkt in principe alleen af van deze routine op speciale gelegenheden. Zo dient de klok bijvoorbeeld als luidklok bij het overlijden van een vorst. Big Ben slaat dan de leeftijd van deze overledene, iets wat overigens al lang niet meer gebeurd is. De laatste maal was namelijk na de dood van Koning George VI in 1952. Big Ben sloeg vervolgens 56 maal; de leeftijd van de overleden koning. Andere speciale gelegenheden voor een afwijkende routine zijn bijvoorbeeld om het nieuwe jaar in te luiden, of in 2012 voor de opening van de Olympische Spelen in Londen.

Big Ben

Nu weet je alles wat er te weten valt over misschien wel de beroemdste klok van de wereld! Helaas kun je het klok geluid de komende jaren nog maar heel af en toe horen, maar gelukkig zal de toren nooit in zijn geheel in de steigers staan, dus foto’s maken blijft nog altijd mogelijk. Bewonder de architecturale glorie van dit meesterwerk en, ook belangrijk, neem wat prachtige foto’s! Hier wat handige links voor als je een reis wilt plannen: